Riegádahttin ja gynekologalaš ovttadat, Girkonjárga

Bargit leat jorttamovrrat ja mánnádivššárat, geat barget buot joavkkuin. Min ovttadahkii leat čadnon njeallje 4 gynekologa. Mis leat vihtta seaŋgga ovttadagas, juogaduvvon riegádahttinlanjaide ja gynekologalaš lanjaide. Deike sisačálihuvvojit maid áhpeheamit áicamii,  mii fállat poliklinihkalaš ovdal riegádahttinkonsultašuvnnaid nissoniidda geat dárbbašit čuovvoleami spesialistadearvvašvuođabálvalusas. Mii váldit vuostá riegádahttiid 35. áhpehisvahkku rájes. Ovdal dan sáddejuvvot don Hámmárfestii dahje Romsii jus riegádahttin lea plánejuvvon dohko. Sivvan dasa lea go mis ii leat mánáidossodat Girkonjárgga buohcciviesus.

Goappašat riegádahttinlanjain lea lávgungárri, maid lea vejolaš geavahit ávttaid/ riegádanbákčasiid áigge gitta riegádeapmái.

Riegádeami áigge leat olámuttus sihke molssaevttolaš ja dálkkaslaš bákčasiid geahpedeaddji vuogit:

Ruvven, liegga čázis lávgun/riššun, lieggapáhkat, akupunktuvra (dan fállet sii geas lea oahppu dasa). Mis leat maid steriilačáhcedálkkasnálut, lustagássa ja epidurála jámihanávnnas. Mii čađahit maid sihke plánejuvvon ja fáhkka  keaisárčuohpademiid jus dat lea dárbu. 

Riegádahttinossodat doaimmahuvvo Eadni-mánná ustitlaš prinsihpaid vuođul. Dat mearkkaša ahte mii fállat veahki ja bagadallama mii lea heivehuvvon dutnje ja nu njuoratmánnái, maiddái njamaheami dáfus. Lea dehálaš ahte eadni ja mánná beassaba nu olu go vejolaš lea ovttas, ja eadni beassá gulul oahpásmuvvat mánnásis. Mii áŋgiruššat maid ahte áhčči/mieleadni galgá beassat oahpásmuvvat ođđa bearašlahttui. Riegádahtii mielčuovvu sáhttá danne orrut ossodagas olles dan áigodaga go nisu lea sisačálihuvvon, mearriduvvon máksomeriid mielde.

Hámmerfeastta ambulerejeaddji mánáiddoavttir boahtá deike mánnosaččat. Jorttamovra iská ja áicá máná maŋŋel riegádeami.  Mánáiddoavttir dahje gynekologa iská buot mánáid ovdal go sii olggosčálihuvvojit.

Eatnasat vulget ruoktot 2-3 jándora maŋŋel go lea leamašan dábálaš riegádahttin. Mii ávžžuhit etniid geavahit áiggi alcceseaset ja mánnái dan áiggi go leat dáppe, daid fálaldagaiguin mat mis leat, vai ožžot buori álggu váhnenvuhtii.

Buot mánáin váldo varraiskkus áramusat 48 diimmu maŋŋel riegádeami, iskosa namma lea PKU (iskat lea go ávnnasmolsunsivva: fenylketonuri, váilu go guoggomasráksáhormona d. eará) Mii háliidit ahte dat váldojuvvo ovdal go vuolgá ruoktot, muhto lea vejolaš boahtit ruovttoluotta ossodahkii go mánná lea badjel 48 diimmu boaris.

Sidjiide geat eai leat dárogielagat, geavahit mii dulkonbálvalusa, sihkkarastin dihte ahte oažžu rievttes dieđuid ja čuovvoleami.

Galledeamit

Riegádahttin: Beallelaš ja njuoratmáná oappát ja vieljat sáhttet boahtit galledeapmái. Ii leat mearriduvvon galledanáigi sidjiide. Earát eai sáhte boahtit galledeapmái.

Jus riegádahtti nisu háliida váldit vuostá eará gallededdjiid, de ferte dat dáhpáhuvvat vuostáiváldimis.

Dán áigge leat riegádahtti nissonat oanehis áiggi sisačálihuvvon. Dan áiggis galget vuoruhit oahpásmuvvat sin aiddoriegádan mánnái, oažžut oahpahusa ja dieđuid, ja vuoiŋŋastit nu olu go sáhttet.

Dasto, lea ge nu buorre ja doahttal min rutiinnaid mat gusket galledemiide. Muitte ahte eadni ja mánná leaba fargga ruovttus.

Gynekologalaš ossodaga pasieanttaide: Eai leat mearit mat gusket galledemiide.

Loga eanet válljenkriteraid birra dáppe.