Ođđa muitojoavku galgá buoridit čuovvoleami Kárášjogas

Sámi klinihkka ovttasbargá joavkkuin ja oaivvildit ahte fálaldat sáhttá addit sihke pasieanttaide ja oapmahaččaide eanet  oadjebasvuođa ja buoret čuovvoleami maŋŋel čielggadeami.  

Muitojoavku ásahuvvo pilohtaprošeaktan 2026:s ja galgá  leat mielde váikkuheame árra čielggadeapmái, čuovvoleapmái ja doarjjan olbmuide geain leat kognitiivvalaš hehttehusat  ja demeansa, ja sin oapmahaččaide. 

Sámi klinihka geriatriija fágabiras leat gulahallan gielddain ovdal ásaheami.  Juo ovdal juovllaid 2025:s deaivvadedje oasálaččat  juogadan dihte vásáhusaid ja čielggadit mo ovttasbargu gaskal gieldda ja spesialistadearvvašvuođabálvalusa sáhttá buoremus lági mielde doaibmat.  

Okta fáttáin lei fástadoaktáriid čujuheamit ja manne lea dárbbašlaš  ahte dat leat  dievaslaččat ja čielgasat. 

– Lea dehálaš ahte fástadoaktárat ja muitojoavku dihtet mo mii bargat, ja mat leat gieldda ja Sámi klinihka rollat. Čujuheamit berrejit leat dievaslaččat ja čielgasit čilget mii lea mii galgá čielggaduvvot, dadjaba Åge Helander, gii lea Sámi klinihka fysioterapevta ja Ellen Inga Hætta Norvang, gii lea Sámi klinihka spesialistadoavtterguovddáža  koordináhtor. 

Buoret čuovvoleapmi maŋŋel čielggadeami  

Ovttasbargu guoská maiddái dasa mii dáhpáhuvvá maŋŋel go Sámi klinihkka lea geargan čielggadit pasieantta ja son máhccá ruovttuluotta gildii.

– Dat go gielddas dál lea Muitojoavku lea oadjebasvuohtan sihke pasieanttaide ja oapmahaččaide. Mii leat ovdal oaidnán ahte pasieanttat muhtun oktavuođain leat ožžon unnán čuovvoleami maŋŋel go leat boahtán  ruoktot čielggadeamis min luhtte. Dál lea sis vejolašvuohta oažžut  viidáset čuovvoleami ja iešguđet lágan doaibmabijuid báikkálaččat.  Danne lea Muitojoavku dehálaš fálaldat, dadjaba Helander ja Norvang. 

Muitojoavku galgá earret eará leat mielde kárteme muittu ja kognitiiva doaibmama, ságastallat pasieanttain ja oapmahaččaiguin, čađahit ruovttugalledemiid, rávvet mo heivehit ja čuovvulit maŋŋel demeansadiagnosa.  

Fástadoaktáris lea medisiinnalaš ovddasvástádus čielggadeapmái ja diagnostiseremii, ja viidáset čuovvoleamis. 

Giella ja kultuvra addá oadjebasvuođa 

Dat go fálaldat lea heivehuvvon gillii ja kultuvrii lea earenoamáš dehálaš olbmuide geain lea kognitiiva hehttehus ja demeansa. 

– Go dávda ovdána, de sáhttet giela, maid lea oahppan maŋŋel eallimis, leat váddásat geavahit, seammás go vuosttašgiella dávjá lea nannoseabbo. Ollu sámi pasieanttaide mearkkaša dat ahte sámegiella šaddá dađistaga deháleabbon. Dat ahte deaivvadit dakkár dearvvašvuođabargiiguin geat hálddašit sámegiela, sáhttá addit sihke gielalaš ja kultuvrralaš oadjebasvuođa ja dahkat dili unnit balddihahttin, dadjet Helander ja Norvang. 

Muitojoavku galgá nu guhkás go vejolaš  fállat fálaldaga dan gillii maid pasieanta ieš háliida geavahit, ja váldit vuhtii giela, kultuvrra, eallinhistorjjá ja báikkálaš dilálašvuođaid. 

Pilohtaprošeakta čađahuvvo 2026:s, ja mihttun lea ahte šaddá bistevaš doaibman 2027 ođđajagimánu rájes.